श्रीमद्भगवद्गीता - ॥१-७॥

-
अध्याय पहिला: अर्जुनविषादयोगः अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम । नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥७॥ हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, कृपया आपल्यातील जे महत्त्वाचे आहेत आपल्या माहितीसाठी मी आपल्याला सैन्याच्या सेनापती बद्दल सांगतो. भावार्थः मागील श्लोक पुढील श्लोक

। श्रीमद्भगवद्गीता । ॥१-१॥

-

श्रीमद्भगवद्गीता - 'गीतोपनिषद' म्हणूनही ओळखली जाते.
गीतेमध्ये एकूण १८ अध्याय व ७०० श्लोक आहेत.
कुरुक्षेत्रावर युद्धाच्या सुरुवातीला श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला केलेला उपदेश हा श्रीकृष्ण आणि अर्जुन यांच्यातला संवाद आहे.
महाभारताच्या युद्धाच्या वेळी अर्जुन जेव्हा युद्ध करण्यास नकार देतो, त्यावेळी विविध उदाहरणे आणि उपमांच्या आधारे श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला कर्म आणि धर्म, योग आणि वेदान्ताबद्दल मार्गदर्शन केलेले आहे.
गीता सांगताना भगवान श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला स्वतःचे विश्वरूप दर्शन दाखवुन, त्याला ते देव असल्याचे पटवुन दिले.

अध्याय पहिला: अर्जुनविषादयोगः

धृतराष्ट्र उवाच ।
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
 मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत संजय ॥१॥
    • धृतराष्ट्र - धृतराष्ट्र राजा
    • उवाच - म्हणाले
    • सञ्जय - हे संजया
    • धर्मक्षेत्रे - धर्मभूमी असलेल्या
    • कुरुक्षेत्रे - कुरुक्षेत्रावर
    • समवेताः - एकत्र जमलेल्या
    • युयुत्सवः - युद्धाची इच्छा करणाऱ्या
    • मामकाः - माझ्या मुलांनी
    • च - आणि
    • एव - तसेच
    • पाण्डवाः - पांडूच्या मुलांनी, पांडवांनी
    • किम्‌ - काय
    • अकुर्वत - केले

धृतराष्ट्र म्हणाले, 
हे संजया, धर्मभूमी असलेल्या कुरुक्षेत्रात युद्धाच्या इच्छेने एकत्र जमलेल्या माझ्या आणि पांडूच्या मुलांनी काय केले?

भावार्थः

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

रामरक्षा स्तोत्र

-
ॐ श्रीगणेशाय नमः । अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य । बुधकौशिकऋषिः । श्रीसीतारामचन्द्रो देवता । अनुष्टुप् छ्न्दः । सीता शक्तिः । श्रीमद्‍हनुमान् कीलकम् । श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । अथ ध्यानम् । ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बधपद्मासनस्थम्‌ । पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् । वामाङ्कारूढसीता मुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभम्‌ । नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचन्द्रम् ॥ इति ध्यानम् । चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥१॥ ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥२॥ सासीतूणधनुर्बाणं पाणिं नक्तं चरान्तकम् । स्वलीलया जगत्‌त्रातुभाविर्भूतमजं विभुम् ॥३॥ रामरक्षां पठेत् प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥४॥ कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुति: । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥५॥ जिव्हां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवन्दितः । स्कन्धौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥६॥ करौ सितापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रय...
Read »

। श्रीमद्भगवद्गीता । ॥१-४, १-५, १-६॥

-
अध्याय पहिला: अर्जुनविषादयोगः अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि । युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥४॥ धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् । पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुंगवः ॥५॥ युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् । सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥६॥ अत्र - येथे महेष्वासाः - मोठीमोठी धनुष्ये धारण केलेले च - आणि युधि - युद्धात भीमार्जुनसमाः - भीम व अर्जुन याप्रमाणे असणारे शूराः - शूर-वीर युयुधानः - सात्यकी विराटः - विराट महारथः - महारथी द्रुपदः - द्रुपद धृष्टकेतुः - धृष्टकेतू चेकितानः- चेकितान वीर्यवान्‌ - बलवान काशिराजः - काशिराज पुरुजित्‌ - पुरुजित कुन्तिभोजः - कुन्तिभोज नरपुङ्गवः - नरश्रेष्ठ शैब्यः - शैब्य विक्रान्तः - पराक्रमी युधामन्युः - युधामन्यू वीर्यवान्‌ - शक्तिमान उत्तमौजाः - उत्तमौजा सौभद्रः - सुभद्रेचा पुत्र द्रौपदेयाः - द्रौपदीचे पाच पुत्र सर्व एव - हे सर्वच महारथाः - महारथी   या सैन्यात मोठीमोठी धनुष्ये घेतलेले भीम, अर्जुन यांसारखे शूरवीर, सात्यकी, विराट, महारथी द्रुपद ॥४॥ धृष्टकेतू, चेकितान, बलवान काशिराज, पुरुजित, कुंति...
Read »